Jak dopasować plan dietetyczny do wieku?

Skuteczny plan dietetyczny powinien być dostosowany do indywidualnych potrzeb organizmu, z uwzględnieniem płci, stanu zdrowia, poziomu aktywności fizycznej, a przede wszystkim wieku danej osoby.

Ogólnie przyjęte normy żywieniowe są zróżnicowane pod względem kaloryczności oraz zawartości składników odżywczych dla poszczególnych grup wiekowych. Największe różnice występują pomiędzy żywieniem dzieci i osób dorosłych. Powodem jest oczywiście dynamiczny proces wzrostu i rozwoju młodej osoby, który wymaga dostarczania wszystkich niezbędnych składników odżywczych, aby mógł on przebiegać prawidłowo. Wraz z wiekiem zwiększa się natomiast tolerancja organizmu na pewne produkty spożywcze, poprawia się także praca przewodu pokarmowego. Istotną różnicą jest również odmienne zapotrzebowanie energetyczne. Ilość niezbędnej energii, która powinna zostać dostarczona z pożywieniem, zwiększa się przede wszystkim wraz ze wzrostem aktywności fizycznej, uzależniona jest także od rodzaju wykonywanego zawodu oraz płci. Zmniejsza się natomiast z wiekiem – spowodowane jest to głównie ograniczoną możliwością uprawiania sportów, mniejszą intensywnością codziennych zajęć, jak również spadkiem podstawowej przemiany materii.

Dzieci do 10 roku życia

Przy komponowaniu jadłospisu dziecka zaleca się, aby zawierał on produkty jak najmniej przetworzone, bogate we wszystkie składniki odżywcze i witaminy, niezbędne do prawidłowego rozwoju organizmu. Dieta najmłodszych dzieci powinna dostarczać 80 – 90 kcal na 1 kg masy ciała (czyli ok. 1400 – 2000 kcal). Bardzo ważnymi składnikami są: mleko i mleczne produkty fermentowane, będące najlepszym źródłem łatwo przyswajalnego wapnia, niezbędnego do prawidłowego kształtowania układu kostnego. Dużą rolę odgrywają także owoce i warzywa, zawierające cenny błonnik, witaminy oraz składniki mineralne. W prawidłowej diecie nie może również zabraknąć białego, chudego mięsa, chudych ryb oraz jaj, ponieważ produkty te dostarczają pełnowartościowego białka oraz aminokwasów istotnych dla właściwego rozwoju młodego organizmu. Należy ograniczać spożycie słodyczy oraz kalorycznych przekąsek, ponieważ mogą powodować próchnicę zębów oraz otyłość.

Młodzież i studenci

Młodzież szkolna i studenci stanowią grupę intensywnie pracującą umysłowo, są również bardzo aktywni fizycznie, dlatego ich dieta powinna pokrywać całe dzienne zapotrzebowanie na wszystkie składniki odżywcze. Osoby, które dodatkowo uprawiają różne sporty potrzebują zwiększonej ilości energii dostarczanej wraz z pożywaniem. Istotne jest, aby młodzież jadała regularnie co 3 godziny 5 posiłków dziennie. Dania powinny składać się z produktów bogatych w białko, złożone węglowodany, owoce oraz warzywa. Ograniczyć należy spożycie tłuszczów nasyconych (fast foody), słodyczy oraz napojów gazowanych. Osoby uczące się mogą wzbogacić swoją dietę o produkty wpływające korzystnie na pracę mózgu. Należą do nich m.in. banany, które dostarczają energii oraz poprawiają pamięć i koncentrację. Niestety są także kaloryczne, dlatego nie powinno się ich spożywać w nadmiernych ilościach. Doskonałą przekąską podczas nauki będą natomiast orzechy, zawierające magnez i witaminę E, owoce jagodowe z uwagi na zawarte flawonoidy, jak również pestki dyni i słonecznika z powodu dużej zawartości składników mineralnych. Zamiast słodkich napojów i kawy zalecane jest picie zielonej herbaty, która także posiada właściwości pobudzające.

Osoby w średnim wieku

Przygotowując schemat żywieniowy dla aktywnych zawodowo osób w średnim wieku, dietetycy biorą pod uwagę szereg czynników, takich jak tempo życia, stres, używki, a także uwarunkowania genetyczne. Uwzględniają również ewentualne choroby związane np. z zaburzeniami układu krwionośnego czy pokarmowego. Dieta dla tej grupy wiekowej musi być przede wszystkim zbilansowana pod względem kalorycznym, bogata w różnorodne składniki odżywcze, oraz niskotłuszczowa, aby ograniczyć tłuszcze nasycone, które mogą przyczyniać się do wzrostu cholesterolu, a w konsekwencji do miażdżycy. Z codziennego jadłospisu należy wyeliminować słone dania, przyczyniające się do wzrostu ciśnienia tętniczego oraz nadmierną ilość cukru mogącego wywołać cukrzycę.

Osoby starsze

Wraz z wiekiem dochodzi do wielu zmian w funkcjonowaniu organizmu. U niektórych osób powyżej 60 roku życia pojawia się nadciśnienie tętnicze, miażdżyca, cukrzyca czy osteoporoza. Co więcej, zmniejsza się wydzielanie soków trawiennych, dochodzi do niedoboru składników odżywczych, głównie wapnia, potasu, żelaza, magnezu, kwasu foliowego, witaminy C, E, D i B12. Zmiana trybu życia, przejście na emeryturę wiąże się zazwyczaj z mniejszą aktywnością fizyczną, przez co zapotrzebowanie energetyczne nie jest już tak duże, jak u osób pracujących. Nie zmienia się jednak zapotrzebowanie na składniki odżywcze. Wręcz przeciwnie, osoby starsze muszą pamiętać o dostarczaniu organizmowi odpowiedniej dawki wapnia (dzienne zapotrzebowanie to ok. 1100 mg.). Ważne jest również, aby w diecie nie zabrakło witaminy D (tłuste ryby) oraz beta-karotenu (warzywa, owoce, oleje roślinne). Posiłki powinny być urozmaicone, lekkostrawne, małe objętościowo, raczej gotowane czy duszone, niż smażone i pieczone. Należy pamiętać, że odpowiednia dieta ma szczególne znaczenie dla zdrowia i kondycji osób w tym wieku.

 

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *